Wat is Communisme?

Wat is nu eigenlijk communisme? Is het communisme werkelijk failliet? Heeft het gefaald en afgedaan? Is het waar dat communisten het weinige persoonlijke bezit, zoals misschien een auto of een huis, af willen pakken, zoals sommigen zeggen? In een paar kantjes uitleggen wat communisme is kunnen we niet. Maar jou kritische vragen doen stellen bij wat je dacht te weten over het communisme, daar willen we ons wel aan wagen.

Om te horen wat communisme is, kunnen we het beste Friedrich Engels – samen met Karl Marx de grondlegger van het marxisme – aan het woord laten:

Het communisme is de leer van de voorwaarden voor de bevrijding van het proletariaat.

Friedrich Engels
Beginselen van het Communisme (1847)

Communisten streven dus naar de bevrijding van het proletariaat, naar de bevrijding van de arbeidersklasse. Dit was in de 19e eeuw zo en dit geldt nu nog steeds.

Bevrijding

Waarvan moet de arbeidersklasse zich dan bevrijden? “We leven toch in een vrij land?”. Is dat wel zo? We leven namelijk in een land:

  • Waar meer dan 100.000 jongeren geen werk hebben, terwijl het werk voor hen die werken steeds zwaarder wordt; Waar iemand van 15 minder dan de helft verdient dan een volwassene van 23
  • Waar meer dan de helft van de jongeren onzeker werk heeft, en jongeren 60% van alle uitzendkrachten uitmaken; waar jongeren steeds vaker en langer tegen niet meer dan minimumloon werken
  •  Waar de koopkracht van loon- en uitkeringsafhankelijken blijft dalen, terwijl de grote ondernemingen recordwinsten maken;
  • Waar de bevolking het geld moet ophoesten voor bewapening en nieuwe oorlogen;
  • Waar de grote ondernemingen feitelijk de dienst uitmaken, en de bevolking eens in de vier jaar hun stem uit handen mag geven.

Als je van school af komt heb je niet veel kans op het vinden van goed en passend werk. Er wacht je veel onzekerheid. Een studieschuld, een laag loon en tijdelijke contracten. Een opleiding die in de ogen van je baas geen volwaardig inkomen verdient – waarna je on(der)betaald “eerst wat meer werkervaring moet opdoen”. Als je bij je ouders weg gaat heb je de grootste moeite om woonruimte te vinden, en wanneer dat dan lukt moet je er flink voor betalen. Op school, op het werk, in de hele maatschappij heb je maar weinig te vertellen als je jong bent. In ons land beslissen de grote ondernemers en de hoge politici, voor wie jongeren alleen interessant zijn als goedkope arbeiders en om voor hun karretje te spannen.

Dit alles is volgens communisten het gevolg van kapitalistische uitbuiting en onderdrukking. Bevrijding van de arbeidersklasse betekent dan ook: de omverwerping van het kapitalistische systeem.

wat is kapitalisme?

Iemand met veel geld of een dure auto is in de ogen van sommige mensen een “kapitalist”. Wanneer je het woord zo gebruikt, zou je binnen de arbeidersklasse onderscheid kunnen maken tussen kapitalistische arbeiders en niet-kapitalistische arbeiders. In de ogen van werklozen zou dan misschien wel iedereen die werk heeft “kapitalist” zijn. Zo wordt verdeeldheid gezaaid tussen mensen die elkaar hard nodig hebben, en blijven de echte kapitalisten buiten schot. Volgens communisten is kapitalisme een maatschappijsysteem dat gebaseerd is op uitbuiting. Kapitalisten zijn zij die de productiemiddelen (de middelen waarmee mensen rijkdom voortbrengen, zoals fabrieken, grondstoffen, enz.) bezitten en daarom de arbeidersklasse voor zich kunnen laten werken. De arbeiders bezitten, naast wat persoonlijk bezit, slechts hun eigen arbeidskracht. Zij zijn, om in hun bestaansonderhoud te voorzien, wel gedwongen om bij de kapitalisten in loondienst te gaan. Het maakt hen tot een klasse van loonslaven, die leven van de verkoop van hun arbeid. En zonder hun arbeid zou er niets geproduceerd worden. Maar het grootste deel van de opbrengst van de productie komt bij de kapitalisten terecht, in de vorm van winst. Slechts een klein deel gaat naar de arbeiders in de vorm van loon.

waarom zijn de rijken rijk?

Kapitalistische uitbuiting wil zeggen dat de kapitalisten zich de opbrengst van het werk van de arbeiders toe-eigenen. Voor de kapitalistenklasse is niet het voorzien in de behoeften van de mensen, maar het maken van een zo groot mogelijke winst ten koste van anderen, het doel van de productie. Daarbij leveren ze een onderlinge concurrentiestrijd op leven en dood. Dit systeem, waarin de kapitalisten op grond van hun bezit van productiemiddelen de economische en politieke macht hebben, leidt onherroepelijk tot economische crisis, tot politieke en militaire tegenstellingen tussen kapitalistische landen onderling, tot bewapeningswedloop en oorlogsdreiging, tot roofbouw op de natuur, tot verarming en verdeeldheid onder de bevolking. Die strijd tussen twee klassen met tegengestelde belangen heet klassenstrijd.

socialisme & communisme

Hiertegenover stellen communisten het streven naar een nieuwe maatschappij. Een maatschappij waarin maatschappelijke klassen zullen zijn verdwenen en waarin geen uitbuiting en onderdrukking meer bestaat. Een maatschappij waarin geen enkele reden voor oorlog en bewapening meer is. Een maatschappij waaraan iedereen kan werken, naar vermogen zijn bijdrage levert, en waarin het doel van al het werk is om in ieders behoefte te voorzien. De grondslag voor deze maatschappij is het gemeenschappelijk bezit van de middelen die de rijkdom voortbrengen – de productiemiddelen –, zodat de mensen gemeenschappelijk kunnen beslissen wat er geproduceerd wordt en hoe er verdeeld worden.

Dat is het communistisch toekomstperspectief, een communistische maatschappij. Om dit perspectief te kunnen bereiken is het nodig dat het privébezit van productiemiddelen wordt opgeheven door onteigening van de grote bezitters van grondstoffen en fabrieken. Het is dus terecht dat kapitalisten het communisme als een bedreiging zien: een bedreiging van het kapitalistische systeem.

Maar het overgrote deel van de mensen is geen kapitalist. Opheffing van het privébezit van productiemiddelen betekent niet dat ons persoonlijk bezit ons wordt afgenomen. Niet het communisme, maar juist het kapitalisme vormt een bedreiging voor de vrede en onze welvaart. Wij hebben belang bij het tot stand brengen van een communistische maatschappij.

Ben je Nieuwsgierig?

Wil je lid worden,  meer over de CJB te weten komen, meedraaien in een afdeling of gewoon eens wat mensen van de CJB ontmoeten? Vul dan ons contact / lidmaatschapsformulier in.

Vul hier ons contact formulier in