Terwijl het nieuws de afgelopen maand gedomineerd werd door onheilspellende berichten over de regionale verkiezingswinst van extreemrechtse partij Alternative für Deutschland (AfD), was het ijzig stil over een andere, minstens even grote gebeurtenis bij onze oosterburen. Zo’n 50.000 scholieren staakten voor de vierde keer op rij (!) tegen de dienstplicht, maar bijzonder genoeg zullen de meeste Nederlanders er nog nooit van gehoord hebben.

Armando Versteeg

Op 5 december vorig jaar vond de eerste actie plaats, terwijl de Bondsdag een wet aannam die mannen vanaf 18 jaar dwingt om een vragenlijst van het leger in te vullen. Onder de noemer ‘staking tegen dienstplicht’ liepen tienduizenden jongeren meermaals de klas uit, vanaf de tweede actie op 5 maart steeds in meer dan honderd dorpen en steden. Sindsdien gaan de ontwikkelingen snel: in sommige plaatsen werden scholieren opgesloten op stakingsdagen, in andere werden ze beboet of gearresteerd voor leuzen als ‘[premier] Merz, sterf zelf aan het oostfront!’

De radiostilte waar deze historische campagne op kan rekenen van de kant van de Nederlandse ‘kwaliteitsmedia’ begint op doelbewuste censuur te lijken. Iets vergelijkbaars gebeurde in aanloop naar het nationaal vredesprotest in Amsterdam op 27 september, hoewel negeren geen optie is bij een opkomende beweging in eigen land. Talkshowtafels en commentaren verketterden de mensen die zich verzetten tegen oorlog en militarisering al op voorhand als ‘nuttige idioten van Poetin’. De vredesbeweging zelf krijgt geen podium.

Zo blijkt de burgerij aan beide kanten van de grens vastberaden om de overgang naar een oorlogseconomie voort te zetten. Alle armen van de burgerlijke macht, van de politiek tot de economie, vervullen trouw en eensgezind hun rol. Niet alleen omdat hun inzet gecoördineerd wordt, maar omdat objectieve belangen haar in dezelfde richting bewegen. Vanuit dit perspectief is het niet verrassend dat ook de redacties van kranten, televisie- en radiostations onafhankelijk van elkaar tot eenzelfde conclusie komen over wat wel, niet, en op welke manier nieuwswaardig is. In zoverre er sprake is van onafhankelijkheid wanneer een handjevol monopolies en de staat de media domineren, natuurlijk.

Tegenstellingen binnen de kapitalistische klasse verdwijnen niet, maar richten zich op vragen zoals welke sectoren steun ontvangen en op welke concurrerende machtsblokken ze zich richten. In dit kader verschijnt ook AfD, die bijvoorbeeld delen van de burgerij vertegenwoordigt die sterk geraakt worden door de Oekraïne-oorlog en de daaropvolgende stijgende energieprijzen. Economische stagnatie vergroot daarnaast de noodzaak voor een stijgend concurrentievermogen, wat leidt tot een strijd om herverdeling. Deze strijd uit zich onder andere binnen de EU, maar ook direct tussen de burgerij en de arbeidersklasse, waarbij partijen zoals AfD vooroplopen in het afbreken van arbeidsrechten, met name van migranten.

De opkomende reactionaire krachten zijn dus een reëel gevaar. Maar zoals de afgelopen jaren laten zien, wordt het fascisme niet verslagen door morele verontwaardiging. Dat vereist het soort georganiseerde solidariteit waar de burgerij doodsbang voor is, zoals het verzet van de Duitse scholieren.

Op onze website is wel uitgebreid verslag gedaan over de schoolstakingen: die van 25 september en de campagne waar deze deel van uitmaakt.